1. Bezpłatna terapia w tradycji psychoanalitycznej

Podczas V Kongresu Psychoanalitycznego w 1918 roku Zygmunt Freud sformułował ideę tworzenia instytucji, w której leczenie psychoanalityczne będzie darmowe.

Działo się to w kontekście strat wojennych oraz zmian społecznych i politycznych, związanych z I wojną światową, a także socjaldemokratycznych postaw części społeczeństwa, w tym Freuda.Podjęcie działań w celu zwiększenia dostępności psychoanalizy zaowocowało powstaniem Berlińskiej Polikliniki Psychoanalitycznej w 1920 roku, założonej przez Karla Abrahama i Maxa Eitingona oraz w 1922 roku – Ambulatorium założonego przez Wiedeńskie Towarzystwo Psychoanalityczne, którego dyrektorem do 1938 roku był Eduard Hitschmann. Berlińska Poliklinika została otwarta bez większych przeszkód, wiedeńskiemu Ambulatorium postawiono natomiast wymaganie, że będą w nim przyjmowali wyłącznie lekarze. Przyczyną był sceptycyzm wobec nowej metody, a także obawa lekarzy przed utratą płacących pacjentów. W latach 1922 – 1938 powstawały kolejne placówki tego typu w innych miastach.

Przyjmowano w nich pacjentów od 5. do 70. roku życia, najliczniej reprezentowana była grupa między 21. a 30. rokiem życia, którą tworzyli zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Byli wśród nich naukowcy, urzędnicy, bankowcy, rzemieślnicy, robotnicy, rolnicy, studenci i służba. Decyzję o podjęciu leczenia opierano w oparciu o diagnozę, motywację pacjenta oraz potrzeby i motywację kandydatów do szkolenia. Kandydaci mieli bezpłatne własne analizy. Pacjent płacił tyle, ile mógł, często nic. Pracownicy Ambulatorium wiedeńskiego w ogóle nie pobierali honorariów. Bez względu na stawkę pacjenci dostawali taką samą długość sesji i leczenia. Prowadzono notatki uwzględniające wiek i płeć pacjentów, powód zgłoszenia, długość i wyniki analizy. Oprócz dłuższych analiz miała miejsce terapia krótkoterminowa, interwencje kryzysowe, terapia skoncentrowana na zadaniu.

Teoria i praktyka psychoanalizy wypracowywane były między innymi na bazie tych doświadczeń i odnosiły się do szerokiego kontekstu społecznego. Począwszy od Freuda, wśród analityków pracujących w tych placówkach byli między innymi Karl Abraham, Franz Alexander, Helen Deutsch, Erik Erikson, Otto Fenichel, Anna Freud, Erich Fromm, Karen Horney, Melania Klein, Anna Reich, Wilhelm Reich, Theodor Reik i Hanns Sachs. W latach 40. powstała założona przez Dorothy Burlingham i Annę Freud Hampstead Clinic, „dla najbiedniejszych z biednych”. Wiedeńska Klinika została reaktywowana około 61 lat po jej zamknięciu w 1938 roku. Współcześnie w różnych miejscach świata działają przychodnie, które oferują pacjentom konsultacje i terapię psychoanalityczną bezpłatnie lub po obniżonych stawkach.

Istniało kilka powodów, dla których zakładano tak zwane free clinic. Dotyczyły one samej psychoanalizy i środowiska psychoanalitycznego – potrzeby rozwijania teorii i praktyki psychoanalitycznej i jej popularyzowania oraz szkolenia kandydatów. Ich źródłem były również idee równości i sprawiedliwości społecznej, idee tworzenia zdrowej społeczności. Analitycy społecznicy wierzyli, że biedni powinni mieć takie samo prawo do otrzymania pomocy w zakresie ratowania ich zdrowia fizycznego, jak i psychicznego, oraz że zaburzenia psychiczne stanowią zagrożenie dla dobrostanu publicznego poprzez zaniedbania w wychowaniu dzieci, torowanie drogi do uzależnień, przestępstw i samobójstw. Sądzono, że państwo nie rozumie, że te sprawy są pilne i że zajęcie się nimi jest jego obowiązkiem. Ponadto istniała tradycja działalności dobroczynnej osób prywatnych i instytucji pozarządowych.

Od czasu otwarcia pierwszych free clinic minęło prawie sto lat i świat pod wieloma względami się zmienił. Psychoanaliza przeżyła swój rozkwit i została odsunięta na dalszy plan przez farmakoterapię i nowsze metody psychoterapii, obiecujące szybką zmianę i mierzalną efektywność. Na polu psychoanalizy badania dotyczące jej efektywności były podejmowane w mniejszym stopniu niż w innych kierunkach psychoterapii. Państwo zajmuje się zarówno fizycznym, jak i psychicznym zdrowiem obywateli, lecz preferuje metody „szybkie“, za którymi stoi poważny materiał dowodowy na temat ich skuteczności. Psychoanalizę i psychoterapię psychoanalityczną praktykuje się głównie w prywatnych gabinetach i nielicznych placówkach publicznej służby zdrowia. Podobnie jak na początku XX wieku o dostępności tej metody decyduje w dużym stopniu sytuacja ekonomiczna pacjenta. Nawiązanie do tradycji free clinic stwarza możliwość poszerzenia dostępności terapii psychoanalitycznej dla osób, które z powodu niskich zarobków, a często także zaburzeń psychicznych utrudniających dobre funkcjonowanie zawodowe, nie miałyby szansy z niej skorzystać.

2. Powstanie Poradni PTPP i jej funkcjonowanie w latach 2012-2016

Specjalistyczna Poradnia PTPP powstała w lutym 2012 roku. Pomysł powołania Poradni ściśle wiązał się ze staraniami – wysiłkiem wielu osób – pozyskania lokalu na siedzibę Towarzystwa oraz zwiększenia oferty Towarzystwa dla jego członków i osób spoza Towarzystwa zainteresowanych myślą analityczną. PTPP zaoferowało Miastu szereg otwartych form popularyzowania psychoanalizy (wykłady, seminaria etc.) oraz ambulatorium dla mieszkańców Warszawy. Towarzystwo zobowiązało się do świadczenia bezpłatnej pomocy psychologicznej w ujęciu psychoanalitycznym w wymiarze 20 godzin tygodniowo. Miasto udostępniło atrakcyjny lokal w Centrum Warszawy na preferencyjnych warunkach finansowych. Idea utworzenia Poradni zawierała z początku przede wszystkim motyw popularyzowania i rozwijania psychoterapii psychoanalitycznej oraz zwiększenie jej dostępności dla osób mało zarabiających. Poradnia miała stanowić wizytówkę PTPP i pracy analitycznej. Z czasem coraz więcej wagi nabierał motyw wsparcia terapeutów podczas szkolenia w zdobywaniu doświadczenia klinicznego. Nazwa Poradni zmieniała się, a obecne brzmienie oddaje podstawowe składowe jej idei – placówki PTPP świadczącej pomoc psychoanalityczną dla szerokiego grona odbiorców.

Oferta Poradni uzależniona jest od aktualnej oferty terapeutów współpracujących z Poradnią. Terapeuci proponują prowadzenie bezpłatnych konsultacji w Poradni i/lub prowadzenie terapii po określonych, odpowiednich z ich punktu widzenia, obniżonych stawkach – w określonym wymiarze czasowym w Poradni lub gabinetach prywatnych. Oferta Poradni opiera się zatem na pracy społecznej (bezpłatnej i o obniżonej płatności) kolejnych, zgłaszających chęć współpracy z Poradnią członków Towarzystwa. Aktualnie obejmuje bezpłatne konsultacje – do 4 spotkań – oraz indywidualną psychoterapię psychoanalityczną długoterminową i krótkoterminową – dla osób dorosłych, w mniejszym wymiarze także dla młodzieży i dzieci, pomoc okołoporodową, interwencje kryzysowe, psychoanalityczne konsultacje i terapię par – po stawkach uwzględniających możliwości finansowe pacjenta. W Poradni prowadzona jest również nisko płatna psychoanalityczna psychoterapia grupowa. Poza ofertą terapii prowadzonej w Poradni na Złotej, pacjenci mogą być również kierowani do gabinetów prywatnych, do terapeutów PTPP oferujących terapię po obniżonych stawkach. Ponadto zespół Poradni dysponuje listą placówek oferujących bezpłatną specjalistyczną pomoc psychologiczną i psychiatryczną.

Zarząd i zespół Poradni pracują społecznie. Zespół Poradni od lutego 2012 roku ma ponad 20-osobowy, zmieniający się skład. Ewoluuje od grupy w większości doświadczonych terapeutów do zespołu w większości składającego się z terapeutów przed certyfikatem. Obecnie zespół Poradni liczy 25 terapeutów, w tym 18 terapeutów w szkoleniu – w szkołach psychoterapii psychoanalitycznej akredytowanych przy PTPP (PSP PTPP – Warszawa, SPA, IPP, KSPP, SPP – Trójmiasto, szkolenie Sekcji DiM).

Od początku istnienia Poradni warunkami pracy w niej dla terapeutów przed certyfikatem są:

a) członkostwo PTPP

b) terapia szkoleniowa/analiza

c) szkolenie teoretyczno-kliniczne

d) superwizja szkoleniowa.

W pierwszych dwóch latach pracy Poradni bezpłatne konsultacje prowadzone były głównie przez superwizorów lub członków zwyczajnych PTPP. Terapeuci w szkoleniu podejmowali się prowadzenia terapii – dla 1, 2, czy 3 pacjentów. Dzięki temu, że Poradnia daje możliwość pracy klinicznej w settingu psychoanalitycznym – umożliwia przyjęcie do terapii pacjentów „szkoleniowych”, pierwszych pacjentów, a co za tym idzie spełnienie przez studentów szkół jednego z najważniejszych wymogów szkolenia. Można powiedzieć, że motyw rozpoczynania czy rozwijania praktyki klinicznej przez terapeutów w szkoleniu stał się dodatkowym motorem działania i rozwoju Poradni. Z czasem, wobec wycofywania się doświadczonych terapeutów i dołączania terapeutów w szkoleniu, konsultacje zaczęli prowadzić również terapeuci przed certyfikatem.

Prowadzenie wielu konsultacji z osobami zgłaszającymi się do Poradni, często z poważną problematyką, okazało się wzbogacającym, jednak niełatwym, odpowiedzialnym i obciążającym emocjonalnie doświadczeniem, nawet dla koleżanek i kolegów z długim stażem pracy terapeutycznej. W roku kalendarzowym 2014 zrealizowano w Poradni 331 godz. bezpłatnych konsultacji, w roku 2015 ich liczba wzrosła do 565 godz. W 2015 roku na konsultacje przyjęto ponad 200 osób. Dlatego od 2015 roku zespół Poradni podjął szkolenie wewnętrzne – seminarium teoretyczno-kliniczne na temat konsultacji, które odbywa się równolegle do zebrań klinicznych zespołu i superwizji. Zarząd Poradni zdecydował jednocześnie, że bezpłatne konsultacje w Poradni mogą prowadzić terapeuci o statusie minimum członka nadzwyczajnego PTPP. Psychoterapię psychoanalityczną po stawkach uwzględniających możliwości finansowe pacjentów prowadzą również kandydaci PTPP. Zespół Poradni rozwija się zawodowo. Po 2-3 latach pracy terapeutycznej, z czasem konsultacyjnej w Poradni, koleżanki i koledzy na progu certyfikacji otwierają własne gabinety. Część z nich podtrzymuje ofertę bezpłatnych konsultacji w Poradni i/lub terapii po obniżonych stawkach we własnych gabinetach.

Opisując pracę zespołu Poradni, celowo nie nazywamy większości członków zespołu stażystami, czy studentami – choć taka jest ich pozycja względem szkół. Poradnia jest powiązana z systemem szkolenia jako miejsce ułatwiające doświadczenie kliniczne, nie jest jednak placówką szkoleniową w takim znaczeniu jak szkoły. Traktujemy młodych doświadczeniem terapeutów jako pełnoprawnych członków zespołu, którzy z racji pozostawania w szkoleniu potrzebują merytorycznego wsparcia, by wykonywać pracę w Poradni. Skład zespołu, w którym jest niewielu doświadczonych terapeutów, nie pozwala traktować Poradni jako miejsca stażu, w powszechnym rozumieniu tego pojęcia. Terapeuci w szkoleniu pozostają w swoich superwizjach szkoleniowych, co stanowi jeden z warunków podjęcia pracy konsultacyjnej i terapeutycznej w Poradni. Ponadto zarząd Poradni stale organizuje dla całego zespołu opiekę superwizyjną – przede wszystkim dotyczącą procesu konsultowania.

Praca zespołu Poradni od początku jej istnienia wspierana jest przez zebrania kliniczne i superwizję indywidualną, oferowaną przez superwizorów PTPP po obniżonych lub zerowych stawkach. Ponadto każdy członek zespołu, będący przed certyfikatem, korzysta stopniowo z 1 lub 2 superwizji szkoleniowych w ramach własnego szkolenia. Od 2015 roku zespół otrzymuje wsparcie również poprzez superwizje konsultacji w małych grupach, prowadzone społecznie przez superwizorów Towarzystwa, odpowiadających na propozycje współpracy z Poradnią oraz dodatkowo przez wspomniane seminarium na temat konsultacji. Jedną z podstawowych lektur tego szkolenia jest skrypt o konsultacji psychoanalitycznej udostępniony Poradni bezpłatnie przez KSPP.

W latach 2012 – 2014 zebrania kliniczne Poradni prowadzone były społecznie przez zarząd Poradni. W roku 2014/2015 wszystkie zebrania kliniczne Poradni, odbywające się dwa razy częściej – w 1 i 3 poniedziałek miesiąca, prowadzone były społecznie przez zarząd Poradni i zaproszonych superwizorów lub doświadczonych terapeutów PTPP. Prowadziły je gościnnie: Iwona Wyczańska, Anna Jankowska-Szafrańska, Marcela Czabak, Monika Jaroszyńska-Szymczuk, Ora Dresner, Iwona Rachuna-Woźniak. Zebrania kliniczne w roku 2015/2016, odbywające się w 1 i 3 poniedziałek miesiąca, prowadzą społecznie z zarządem Poradni – Aleksandrą Szkurłat i Marzeną Witkowską:

– wrzesień, październik – Krzysztof Srebrny

– listopad, grudzień – Anna Jankowska-Szafrańska

– styczeń, luty – Danuta Golec

– marzec, kwiecień – Edyta Biernacka

– maj, czerwiec – Dorota Kaja.

Od kwietnia 2016 roku, ze względu na superwizje konsultacji w małych grupach, zredukowaliśmy liczbę zebrań klinicznych całego zespołu do 1 w miesiącu.

Bezpłatne superwizje konsultacji w równoległych grupach do 5 osób, raz na 1-2 tygodnie, w roku 2015/2016 prowadzą społecznie: Piotr Dworczyk, Danuta Golec, Marcela Czabak, Agnieszka Topolewska, Izabela Budniak, Anna Faber. Superwizje umówione są do wakacji letnich 2016 roku. Od jesieni 2016 roku współpracę z Poradnią rozpocznie Kinga Prochownik. Seminarium na temat konsultacji prowadzone jest społecznie przez zarząd Poradni Aleksandrę Szkurłat i Marzenę Witkowską oraz gościnnie Annę Siemińską od wiosny 2015 roku raz w miesiącu. Pracę zarządu Poradni superwizuje Ora Dresner, która prowadzi również okresowo superwizję podczas zebrań klinicznych zespołu.

Zarząd Poradni cyklicznie zwraca się z prośbą do superwizorów i prowadzących zebrania kliniczne o uwagi i refleksje na temat współpracy z Poradnią i form jej działania. W latach 2015 i 2016 poza rozmowami indywidualnymi odbyły się cztery zebrania zarządu Poradni ze współpracującymi z Poradnią superwizorami, w tym trzy przy udziale Ory Dresner. Ich celem jest wnikliwe przyjrzenie się różnym klinicznym, technicznym, etycznym oraz organizacyjnym aspektom pracy Poradni i poszukiwanie odpowiednich rozwiązań.

Dotychczas w zarządzie Poradni pracowali: Magdalena Jusińska, Robert Sadowski, Kinga Sochocka, Aleksandra Szkurłat, Anna Szyderska-Ciechanowska, Marzena Witkowska.

3. Organizacja dalszej pracy Poradni

Myśląc o dalszym prowadzeniu Poradni PTPP i jej rozwoju, warto wziąć pod uwagę kilka kwestii poruszanych w dyskusjach wokół Poradni.

A. Praca społeczna a praca płatna na rzecz Poradni

Słyszymy pytania, dlaczego terapeuci, superwizorzy nie mieliby zarabiać pracując na rzecz Poradni. Wydaje się, że byłoby wspaniale móc pracować na rzecz Poradni PTPP i przy tym zarabiać. Istnieje jednocześnie inna perspektywa – pracy społecznej członków Towarzystwa – dla której inspiracją była idea psychoanalitycznych free clinic. Polskie postsocjalistyczne społeczeństwo osadzone w kulturze chrześcijańskiej wydaje się nieufne wobec działalności społecznej, która budzić może całą gamę niepokojących skojarzeń: z „czynem społecznym“, przymusem, nadużyciem, naiwnością, „frajerstwem“, postawą masochistyczną, a nawet omnipotentnym mesjanizmem. Wycofanie się z konsultowania dużej części certyfikowanych terapeutów i przewaga w zespole osób w szkoleniu w pewnym stopniu kwestionuje czysto społeczny cel. Pamiętajmy jednak, że free clinic łączyły od początku wspomaganie rozwoju zawodowego kandydatów z ofertą skierowaną poza środowisko analityczne.

Jak to pogodzić – społeczną pracę członków PTPP i ich pracę zarobkową? Każdy wypowiadający się na temat Poradni lub pracujący na jej rzecz ma na to pytanie swoją odpowiedź. Kilkuletnie funkcjonowanie Poradni na razie pokazuje, że praca społeczna – bezpłatna w przypadku konsultacji i ich superwizji lub po obniżonej płatności w przypadku terapii i ich superwizji – jest w naszym środowisku do przyjęcia. W obecnym kształcie Poradni ze środków Towarzystwa opłacana jest jedynie praca superwizora zewnętrznego i sekretariatu Poradni. Zarządy, najbardziej angażujące swój czas na rzecz Poradni, pracowały dotąd społecznie, traktując swoją pracę jako zadanie honorowe dzielone z terapeutami i superwizorami na podobnej zasadzie.

B. Kwestie formalne i organizacyjne

Poradnia nie ma odrębnej osobowości prawnej, realizuje zadania statutowe Towarzystwa. Z konsultacji prawnych Zarządu PTPP – do wiadomości Poradni – wynika, że jednocześnie nie może ubiegać się o dofinansowanie i dotacje ze środków publicznych, czy środków NFZ ze względu na ograniczenia statutowe. Od stycznia 2016 roku decyzją Zarządu PTPP – jak rozumiemy adekwatnie do stanu prawnego Towarzystwa – Poradnia opiera swoją działalność bezpośrednio na indywidualnej, zawodowej działalności gospodarczej terapeutów czy superwizorów, w tym jak dotychczas przede wszystkim na pracy społecznej. Pracę zespołu Poradni porządkuje obecnie „Regulamin świadczenia pomocy psychoterapeutycznej w ramach programu pn. ‚Specjalistyczna Poradnia PTPP’”, przyjęty uchwałą Zarządu PTPP, opracowany w oparciu o aktualne przepisy prawne dotyczące wykonywania naszego zawodu (prawa pacjenta, dokumentacja, ochrona danych osobowych, ubezpieczenie OC). Bardzo zróżnicowane reakcje środowiska psychoanalitycznego na regulamin Poradni, od zrozumienia do oburzenia, wynikają naszym zdaniem nie tylko z potrzeby zadbania o dobro pacjenta i analityczne zasady, ale także ze sposobu postrzegania różnic w funkcjonowaniu indywidualnych gabinetów i instytucji, a także różnic w doświadczeniach zawodowych terapeutów. Równocześnie uważamy, że regulamin wymaga dalszego namysłu nad aspektami klinicznymi, technicznymi i etycznymi.

Jedną z ważnych kwestii organizacyjnych jest zarządzanie Poradnią. Dotychczas zarządy funkcjonowały niekadencyjnie, co zdaniem Rady PTPP powinno się zmienić. Z punktu widzenia obecnego zarządu Poradni niewielkie 1, 2-osobowe zmiany w składzie zarządu sprzyjały ciągłości myślenia o Poradni. Naszym zdaniem Poradnia w obecnym kształcie wymaga więcej niż dwóch dyspozycyjnych osób w zarządzie – osób, które będą się nawzajem wspomagać i uzupełniać. W najbliższym czasie widzimy potrzebę poszerzenia i dookreślenia zakresu obowiązków sekretariatu Poradni, zakupu programu do rejestracji, organizacji i archiwizacji danych dotyczących pracy Poradni oraz przygotowania odrębnej strony internetowej Poradni. Zastanawiamy się nad możliwością współpracy z konsultantem psychiatrą. W dalszej perspektywie proponujemy, aby jedną z konferencji PTPP poświęcić zagadnieniom konsultacji psychoanalitycznej.

C. Dostęp do konsultowania, konsultacje i kierowanie na terapię

Konsultacje początkowo pomyślane były jako oferta bezpłatna i tak to działa do dzisiaj. Oferta oparta była i jest na społecznej pracy członków PTPP. Konsultacje miały dwa niesprzeczne cele: wywiązanie się z umowy najmu lokalu z Urzędem Miasta i zarazem realizację celu statutowego Towarzystwa – popularyzację psychoterapii psychoanalitycznej i zwiększenia jej dostępności. Wykonywane były niegdyś głównie przez doświadczonych terapeutów, co pozwalało myśleć, że – podobnie jak to funkcjonuje w londyńskiej klinice opisanej przez Penny Crick – nasze konsultacje były sposobem pomagania pacjentom, a jednocześnie stanowiły żywą demonstrację tego, czym jest psychoanalityczny kontakt, sposób myślenia i pracy.

Wydaje się, że jeśli będziemy chcieli zachować cel, jakim jest uzmysłowienie pacjentowi, czym jest praca analityczna i danie mu takiego doświadczenia, to nasze wysiłki powinny iść w kierunku dbania o jakość konsultacji. Starania obecnego zarządu Poradni ukierunkowane są na pogodzenie powyższego celu z potrzebą wspomagania rozwoju szkolących się terapeutów. Naszym priorytetem, pomijając kwestie prawne, nie jest zdobycie funduszy z zewnątrz na pracę Poradni, na dofinansowanie do nisko płatnych terapii, tylko zapewnienie dobrej jakości pracy. Wydaje się też, że to wcale nie jest takie oczywiste, że każdy certyfikowany terapeuta ma w zakresie konsultowania wystarczające umiejętności. We własnych gabinetach wielu z nas nie ma tak dużo doświadczeń konsultacyjnych i mają one trochę inny charakter, kiedy pacjent jest już przesłany przez innego terapeutę i zmotywowany do leczenia. Inaczej jest z osobami, które pracują lub pracowały w miejscach, gdzie jest dużo tego typu pracy, np. w przychodniach.

Z czasem, gdy wielu certyfikowanych terapeutów wycofało się z konsultowania i włączyliśmy do niego terapeutów w szkoleniu, coraz większą rolę grać zaczął cel szkoleniowy – wspomaganie osób w szkoleniu i zarazem szkół, by mogły wywiązywać się ze zobowiązań nakładanych przez warunki akredytacji przy PTPP – umożliwienie osobom w szkoleniu zdobywania doświadczenia klinicznego. Wcześniej, kiedy konsultowali głównie terapeuci certyfikowani, wcale tak wielu pacjentów nie trafiało na terapię do terapeutów w szkoleniu. Raczej funkcjonowała nie pisana zasada: jeśli pacjent płaci dobrze, biorę go do siebie, jeśli nie, odsyłam. Choć oczywiście zdarzało się, że doświadczeni terapeuci przyjmowali pacjentów nawet za bardzo niskie stawki i prowadzą ich do dziś.

Wciąż w dyskusji o Poradni powraca pytanie, kto powinien konsultować i jakie przyjąć kryterium: statutowe, opinię superwizora, komisji szkoleniowej szkoły, opinię superwizorów biorących udział w zebraniach klinicznych zespołu Poradni? Podobnie z pytaniami, czy należy zamieścić na stronie Poradni informację o tym, czy terapeuta ma certyfikat, czy jest w szkoleniu; czy należy ograniczyć liczbę pacjentów, których może prowadzić lub konsultować szkolący się terapeuta; a także w jakim stopniu Poradnia ma narzucać terapeutom w szkoleniu obowiązek superwizowania ich pracy. Są to kwestie, które jasno pokazują, że w działalności Poradni zbiegają się wątki dotyczące standardów szkolenia, etyki oraz zarządzania i organizacji pracy.

Mamy poczucie, że konsultacje u osób będących w szkoleniu analitycznym – przy wsparciu superwizorów, seminarium o konsultacji analitycznej i zebrań klinicznych zespołu – są dla naszych pacjentów dobrym doświadczeniem analitycznym. Podobnie optymistycznie widzimy korzyści i możliwości rozwoju zawodowego dla osób w szkoleniu.

Zarząd Poradni wypracowuje obecnie z superwizorami i zespołem taką formułę konsultacji, by konsultant prowadził konsultację dla pacjenta nie pod kątem przyjęcia pacjenta, bądź nie, do własnej praktyki, ale żeby konsultował go z myślą o późniejszym ewentualnym skierowaniu do kogoś z zespołu Poradni lub terapeutów PTPP w gabinetach prywatnych, którzy zgłoszą Poradni gotowość przyjmowania pacjentów po stawkach dostosowanych do możliwości finansowych pacjenta. Da to możliwość kierowania pacjenta do terapeuty, który będzie mógł zająć się nim dobrze, biorąc pod uwagę zarówno potrzeby pacjenta, jak i sytuację terapeuty, np. to, by jeden terapeuta nie miał zbyt wielu pacjentów po niskich stawkach, by czekanie na pacjenta, jeśli ktoś jeszcze nie konsultuje, nie trwało zbyt długo, by w konsultowaniu naprawdę dobrze widzieć pacjenta, by badanie możliwości płacenia za terapię kierowało się w stronę pytania, jaka jest sytuacja pacjenta, dlaczego oczekuje, że terapeuta będzie otrzymywał niską stawkę za jego leczenie. Zagadnienia kierowania pacjentów na terapię od jakiegoś czasu objęte są superwizją konsultacji w małych grupach oraz dyskutowane na zebraniach klinicznych i seminarium zespołu.

D. Superwizja

Superwizje dla Poradni (w małych grupach oraz zespołu) są ograniczone w czasie. Jest tak dlatego, że nie było jak dotąd żadnego superwizora, który oferowałby superwizje prowadzone przez dłuższy czas bezpłatnie. Obecnie kilku superwizorów pracuje z konsultantami w małych grupach przez ponad pół roku. Być może jest możliwe, aby taka bezpłatna, minimum półroczna oferta pojawiała się częściej, w miarę, jak Poradnia będzie zdobywała w naszym środowisku zaufanie i uznanie. Uważamy, że to bardzo godna, honorowa i ucząca funkcja. Superwizje dla konsultantów i dla zespołu pomyślane jako długoterminowe, oparte na relacji, angażujące czasowo (1x w tygodniu w małych grupach lub dla zespołu 1x w miesiącu) mogą być prowadzone społecznie, choć na pewno łatwiej jest zdobyć superwizorów pracujących płatnie. Sądzimy, że praca społeczna na rzecz Poradni jest możliwa, ponieważ dostajemy coraz dłużej trwające oferty. Aktualnie spotkania zarządu Poradni z superwizorami sprzyjają spostrzeżeniu i określeniu pozytywnych aspektów i trudności terapeutów w pracy konsultacyjnej oraz wypracowaniu wspólnego podejścia wobec konsultacji. Ważne staje się również dookreślenie zasad komunikacji między superwizorami a zarządem Poradni.

Specjalistyczna Poradnia PTPP nie tylko poszerza ofertę terapii psychoanalitycznej, kierując ją do osób niezamożnych lub źle funkcjonujących zawodowo z powodu zaburzeń psychicznych. Ułatwia również zawodowy rozwój terapeutów i umożliwia uczestnictwo w zespole. Praca w zarządzie Poradni jest wymagająca czasowo, organizacyjnie i emocjonalnie, wnosi jednak ciekawe doświadczenie i jest dla nas wielkim wyróżnieniem.


Zarząd Poradni
Aleksandra Szkurłat
Marzena Witkowska

Literatura:

1. Crick P. “Selecting a patient or initiating a psychoanalytic process?” The International Journal of Psychoanalysis (2014) 95:465-484

2. Danto E. A. ”The ambulatorium: Freuds Free Clinic in Vienna” The International Journal of Psychoanalysis (1998) 79:287-300

3. Danto E. A. ”The Berlin Poliklinik: Psychoanalytic Innovation in Weimar Germany. J. Amer. Psychoanal. Assn., (1999) 47:1269-1292

4. Danto E.A. Sex, Class and Social Work: Wilhelm Reich’s Free Clinics and the Activist History of Psychoanalysis. Psychoanal. Soc. Work, (2000) 7:55-72.

5. Hitschmann E. A Ten Years’ Report of the Vienna Psycho-Analytical Clinic.Int. J. Psycho-Anal., (1932) 13:245-255.